Góc nhìn về thế hệ sinh viên bước ra xã hội của giảng viên Sophia Nguyen
Chị Sophia, vốn dĩ giới kinh doanh đã quá quen thuộc với một chuyên gia đàm phán mà nhiều công ty quốc tế chọn chị để tiếp cận thị trường Việt Nam. Tại sao hôm nay, chị lại chọn dừng lại để nói về “thế hệ trẻ” một chủ đề dường như nằm ngoài những bản hợp đắt giá?
Mọi thương hiệu vĩ đại hay những thị trường hưng thịnh suy cho cùng đều được xây dựng trên nền tảng con người. Trong lĩnh vực xúc tiến thương mại, chúng ta nói về những “đường bay” chiến lược, nhưng nếu người cầm lái thiếu bản lĩnh, mọi chiến lược chỉ là những xác giấy vô hồn.
Tôi dành tâm sức cho những người trẻ trong đó có con tôi và những sinh viên tôi đang dìu dắt không phải vì sự khiêm nhường, mà vì tầm nhìn xa hơn trong chiến lược. Xây dựng một đế chế kinh doanh có thể tính bằng năm, nhưng đúc nên một nhân cách thép và một tư duy tinh hoa là hành trình khắc nghiệt của cả một đời người.
Thế hệ hôm nay đang “ngủ quên” trên một kho báu khổng lồ. Các em có internet, có trí tuệ nhân tạo, có thư viện tri thức mở của cả thế giới, có môi trường đại học hiện đại, có cơ hội kết nối quốc tế và tiếp cận những nguồn học liệu mà thế hệ trước phải đi rất xa mới có thể chạm tới. Chỉ cần một chiếc máy tính hoặc điện thoại thông minh, các em có thể học từ những giáo sư ở bên kia bán cầu, tham gia các cộng đồng tri thức toàn cầu và cập nhật những xu hướng mới của thời đại. Nói cách khác, các em đang sống trong một giai đoạn mà tri thức gần như nằm ngay trong lòng bàn tay. Nhưng đây chính là nghịch lý tàn nhẫn của thời đại: Khi tri thức trở nên quá sẵn có, sự khát khao lại trở nên rẻ rúng.
Tiếp xúc nhiều với sinh viên, thế hệ trẻ, tôi nhận ra các bạn không thiếu công nghệ hay tri thức, nhưng đôi khi lại thiếu bước chân chủ động và sự tinh tế trong cách ứng xử. Hàn Dũ trong Sư Thuyết có nói: “Sư giả, sở dĩ truyền đạo, thụ nghiệp, giải hoặc dã”.
Người thầy chân chính luôn sẵn sàng trao đi cái “Đạo” làm người và cái “Nghề” tinh thông. Thế nhưng, để thầy có thể “trao tay” và “dắt nẻo”, thì học trò phải là người chủ động chìa tay ra trước.
Điều khiến tôi trăn trở nhất không phải là các em làm chủ bao nhiêu công cụ AI, mà là: Khi cơ hội đã ở ngay sát cạnh, các em có đủ khiêm cung để cúi xuống học hỏi, và đủ bản lĩnh để bước tới nắm bắt lấy hay không?
Chị Sophia, từ vị thế một doanh nhân không chỉ trực tiếp chèo lái bộ máy của riêng mình, mà còn là người trực tiếp “khai mở” và đặt nền móng cho nhiều doanh nghiệp khác từ lúc khởi nghiệp. Từ góc nhìn thực chiến đó, điều gì ở thế hệ trẻ hiện nay khiến chị trăn trở nhất?
Sophia Nguyen: Trong thế giới quản trị, họ có thể cung cấp lộ trình đào tạo kỹ năng, chuẩn hóa quy trình cho một nhân sự mới; nhưng có một thứ tuyệt đối không thể “nhân bản” hay “cưỡng cầu”, đó là tâm thế chủ động và khát vọng tự thân.
Một người trẻ biết đặt câu hỏi đúng lúc, biết lắng nghe bằng sự khiêm cung và biết kết nối với những người đi trước, họ sẽ rút ngắn được hành trình trưởng thành một cách ngoạn mục. Ngược lại, những ai chọn đứng ngoài “vòng xoáy” của cơ hội, thụ động chờ đợi một lời hiệu triệu, thì khi nhận ra, vận hội đã vĩnh viễn đi qua.
Khi dẫn dắt sinh viên thực tập, học viên đào tạo 1:1, tôi không yêu cầu các em những lễ nghi hình thức. Tôi cần ở các em một sự “va chạm” trí tuệ. Sự trưởng thành của một con người đôi khi không bắt đầu từ một chiến công hiển hách, mà khởi nguồn từ một câu hỏi nhỏ nhưng đầy trăn trở. Cổ nhân dạy rằng: “Ngọc bất trác, bất thành khí; Nhân bất học, bất tri nghĩa”. Thế nhưng, tiến trình “mài ngọc” không bao giờ diễn ra trong sự tĩnh lặng tuyệt đối; nó đòi hỏi sự cọ xát, trao đổi và dũng khí bước tới.
Ở góc độ cá nhân nhất, là một người mẹ, tôi hiểu rằng: Thế giới ngoài kia có thể rất khắc nghiệt nhưng cũng đầy bao dung với những ai có gốc rễ vững vàng. Điều tôi kỳ vọng ở con mình khi bước ra biển lớn không phải là những tấm bằng rực rỡ, mà là một nhân cách có chiều sâu: Biết tôn trọng sự khác biệt, biết trân trọng sự giúp đỡ và biết cúi mình hỏi khi chưa thông suốt.
Trong kỷ nguyên số, người ta có thể dùng thuật toán để đo lường tri thức, nhưng không có thước đo nào thay thế được phong thái văn hóa và phẩm chất con người. Đó mới chính là “giấy thông hành” quyền lực nhất để các em bước vào môi trường toàn cầu với tư thế ngẩng cao đầu.
Nếu được gửi một thông điệp cuối cùng tới các sinh viên, những học viên được chị trực tiếp huấn luyện và cả những người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa đại học, chị sẽ nói điều gì?
“Ẩm thủy tư nguyên” – uống nước nhớ nguồn. Tư thế của các con khi bước đi sẽ quyết định tầm vóc của các con khi tới đích.
Cô muốn nhắn nhủ điều này bằng tâm thế của một người thầy, một người đi trước và trên hết là một người mẹ. Các con đang thừa hưởng một thời đại đặc quyền, nhưng đặc quyền luôn đi kèm với trách nhiệm phải trưởng thành.
“Cơ bất khả thất, thời bất tái lai” – vận hội không gõ cửa hai lần, thời gian chẳng bao giờ quay gót. Cơ hội trong đời thường chỉ là một cánh cửa khép hờ. Người bản lĩnh sẽ chủ động gõ nhịp bước vào; kẻ do dự sẽ chỉ đứng nhìn cho đến khi cánh cửa ấy lặng lẽ đóng sập lại. Cô không cầu mong các con phải trở thành những người xuất chúng ngay lập tức, nhưng cô kỳ vọng các con phải là người biết học, biết hỏi và biết ơn.
Con trai giảng viên Bích Ngọc
Hành trình vươn ra biển lớn của mỗi người luôn in đậm dấu chân của những người dẫn đường. Sự nâng đỡ từ người thầy hay cấp trên không phải là lẽ đương nhiên, đó là món quà của nhân duyên và sự trân trọng. Đừng bao giờ để sự sẵn có của công nghệ làm rẻ rúng đi lòng biết ơn và khát vọng tự thân.
Tri thức có thể bồi đắp, kỹ năng có thể rèn giũa, nhưng Thái độ sống mới là định vị cuối cùng của một cuộc đời. Thành công của các con không chỉ đo bằng những gì các con “biết”, mà được định danh bằng cách các con “sống” và dũng khí các con “bước tới” trước những cánh cửa đang mở ra.
PV
